TURN Music Box

Custom Tune Music Box, Making & Inspiration

สรภัญญะ (Srpayya)

When I was young, I heard a chant which has slowly rhythm and repeatedly melody in a short theme. But it’s so beautiful, peaceful, and meditative. The name of this chant is “Srpayya”.

In Thailand, “Srpayya” was a type of plainchant that was based on tonal principle of prosody form. The content of “Srpayya” was about praising of the triple gems, disseminating the Buddhist doctrines, Jataka tales, or an important event in the community.

The very well-known Srpayya’s psalm was composed by Phraya Sri Soonthorn Voharn (Noi Arjarayangkool) during the reign of King Rama V. The psalm was composed of 5 parts. The first part is the Buddha prayer which was the source of this music box.

สมัยยังเด็ก เคยได้ยินบทสวดหนึ่ง (ในตอนนั้นยังเข้าใจว่าเป็นเพลง) ที่แม้ว่าจะมีท่วงทำนองที่เชื่องช้า และสวดวนซ้ำมาซ้ำไปด้วยชุดตัวโน้ตสั้นๆ แต่ก็ไพเราะ และให้ความรู้สึกที่สงบ ในขณะเดียวกันก็สร้างสมาธิให้เกิดขึ้นได้อย่างน่าประหลาด ท่วงทำนองของบทสวดที่ว่านี้ มีชื่อว่า… “สรภัญญะ

คำว่า “สรภัญญะ” หรือ “สรภัญญ์” มีรากมาจากศัพท์สองคำ คือ “สร” แปลว่า “เสียง” และ “ภญฺญ” แปลว่า “กล่าว” หรือ “สวด” ดังนั้นเมื่อแปลตามอักษร “สรภัญญะ” จึงหมายถึง “การกล่าวโดยใช้เสียง” หรือ “คำสวดที่เป็นทำนอง” โดยสวดเป็นทำนองแบบ “สังคโยค” คือ เป็นการสวดทำนองที่ใช้เสียงในระดับสูงและมีทำนองเชื่องช้า มีการหยุดคั่นระหว่างการแบ่งวรรคตามรูปประโยคฉันทลักษณ์ โดยมีต้นกำเนิดมาจากทำนองการสวดของพราหมณ์

ในประเทศไทยมีการสวดฉันท์ทำนองสรภัญญะมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๔ โดยนิยมสวดฉันท์ภาษาบาลี มีเนื้อหาเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา และผู้สวดส่วนใหญ่เป็นพระสงฆ์ ทำนองสรภัญญะจึงยังไม่แพร่หลาย ต่อมา พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร – ผู้แต่งตำราเรียนชุดแรกของไทย ที่เรียกว่า “แบบเรียนหลวง”) เจ้ากรมพระอาลักษณ์ในรัชกาลที่ ๕ ได้แปลบทสรรเสริญคุณต่าง ๆ เป็นฉันท์ภาษาไทย

บทสวดนี้ มีชื่อว่า “คำนมัสการคุณานุคุณ” มีทั้งสิ้น 5 ตอน คือ “บทสรรเสริญพระพุทธคุณ”, “บทสรรเสริญพระธรรมคุณ”, “บทสรรเสริญพระสังฆคุณ”, “บทสรรเสริญมาตาปิตุคุณ” และ “บทสรรเสริญอาจาริยคุณ” ตามลำดับ บทประพันธ์นี้ได้รับความนิยมมากที่สุดในปัจจุบัน ใช้สวดกันโดยทั่วไป และเนื่องจากบาทแรก (บทพระพุทธคุณ) ขึ้นต้นว่า “องค์ใดพระสัมพุทธ” จึงมักถูกเรียกว่า “บทสวดองค์ใดพระสัมพุทธ” ซึ่งเป็นที่มาของกล่องดนตรีใบนี้…

“องค์ใดพระสัมพุทธ สุวิสุทธสันดาน
ตัดมูลเกลศมาร บ มิหม่นมิหมองมัว…”

หมุนไป… สวดไป… สติมา… ปัญญาเกิด!!

%d bloggers like this: